Яқин кунларда учта мамлакат Марсга етиб бориши керак

БАА, Хитой ва НАСА иштирокида Марс марафони

Бирлашган Араб Амирликлари, Хитой ва Қўшма Штатларнинг ўтган йили ердан учирилган космик қурилмаларининг кичик флоти шу ой Марсга этиб боради. Қизил сайёрага юриш биринчи қадамларнинг марафонини белгилайди: бу Бирлашган Араб Амирликларининг чуқур космосга биринчи ҳужуми, Хитойнинг Марсга биринчи мустақил қўнишга уриниши ва НАСАнинг Марс вертолётини ишга тушириш учун биринчи уриниши.

Ўтган ёзда Ер ва Марс Қуёш атрофида ўз орбиталарида бир чизиққа жойлашганида, Марсга йўналтирилган космик кемаларнинг ноёб карвони Ердан қисқа, тахминан икки ойлик оралиқда старт олди. Сайёраларнинг бундай жойлашуви фақат ҳар икки йилда бир марта содир бўлади ва уч мамлакат 2020 йилда бу ҳодисадан фойдаланди.

Бу ойда Марсга қўнишга биринчи навбатда амирликнинг «Hope» (Умид) номли орбитал аппарати турибди. У етти ой олдин Япониянинг «H-IIA» ракетасида ишга туширилган ва катталиги автомобиль билан тенг. «Hope» Марснинг орбитасига 9 февраль ойида етиб келади ва Марс атмосферасини, унинг об-ҳавосидаги кунлик ўзгаришларни ўрганиш учун деярли икки йил шу сайёрада бўлади. Бу Бирлашган Араб Амирликларини космик мамлакатларнинг кичик гуруҳига қўшилишига сабаб бўлади.

«Hope» миссияси жамоаси тахминан 450 кишидан иборат бўлиб, деярли олти йил мобайнида Умид космик кемасини ишлаб чиқди ва синовдан ўтказди. Ушбу дастур Муҳаммад бин Рашид космик маркази томонидан 200 миллион доллар миқдорида молиялаштирилади ва Боулдердаги Колорадо университети, Аризона университети ва Беркелейдаги Калифорния университети жамоалари билан ишлайди. Бирлашган Араб Амирликлари нефтга қарамликдан қутулишни мақсад қилиб олганлиги сабабли, «Hope» миссияси мамлакатни янада кенгроқ имкониятлар билан таъминлайди. Бу янги саноатни нолдан қандай бошлашни тушуниш имкониятидир.

БААнинг «Hope» пробини Хитойнинг «Тианвен-1» космик кемаси кузатиб боради, у бир кун ўтиб, 10 февраль куни Марсга этиб боради. Беш тоннали космик кема сайёра юзаси остида катта сув музлари жойлашган Планития утипияси майдонини ўрганиш учун Марс орбитасида жойлашади. Уч ой ўтгач, яъни май ойида Тианвен-1 Планитиа Утопиасига қўниш учун бирлаштирилган қўниш модули ва Марсоходни тарқатади-бу Марс юзасида Марс Роверини қўндирадиган ва ишлатадиган иккинчи мамлакат бўлиш учун жасоратли ҳаракат.

Марс ровери ер ости сув музининг конларини аниқлаш учун воситалар тўпламига эга,олимлар муз қатламлари микробли ҳаётнинг белгилари бўлиши мумкин деб ҳисоблайди.

“Persy” лақабли “НАСАнинг Персеверансе” ровери 18 февраль куни Жезеро кратерига, қадимий Дарё дельтасининг ўрнига қўнади, у ерда ўтган ҳаёт излари бор деб таҳмин қилинмоқда. Унинг қўниш жойи Хитой роверидан 1600 миль нарида. Бу НАСАнинг Марс юзасига тўққизинчи миссияси. Марсга қўниш учун мўлжалланган ҳар қандай робот сингари, «Персеверансе» ҳам ҳаммага маълум “даҳшатли етти дақиқа”га қарши туради — тўлиқ автоматлаштирилган юмшоқ қўниш учун Марс атмосферасини шиддат билан ёриб ўтади. Бу миссия раҳбарлари учун 2,4 миллиард долларлик автомобилни бошқарувини қўйиб юбориш билан баробар.

Ушбу вақт оралиғида космик кема Марс атмосферасининг юқори қисмида соатига 12 100 милдан Марс сиртида тўлиқ ҳаракатчанликка эришиш учун парашют ва тўртта ҳаракатланувчи восита комбинациясидан фойдаланиши керак. Марс ва Ер ўртасида 14 дақиқага алоқа узилади, Жезеро ҳудуди тошлар, катта қум тепалари ва катта тошлардан иборат, шу сабабли кратерга «Персеверансе»нинг тушишини тўлиқ автоматлаштирилган бўлиши керак. НАСА Жет Пропулсион лабораториясидаги миссия муҳандислари Персеверансе Марс атмосферасига Шарқий вақт билан тахминан 3:48да кирганлиги ҳақида хабар олган вақтда, Марсоход аллақачон сиртга қўнган бўлади, ёки зарба билан қулаб тушади.

Агарда ҳаммаси яхши кетса, автомобиль катталигидаги Персеверансе олтита ғилдиракларидан фойдаланиб Жезеро кратеридаги олдинги ёки ҳозирги ҳаёт формалари изларини ўрганиш учун икки йил сарфлайди.