Тарихий фактлар: Нюрнберг судлари ҳақида нималарни биласиз?

Нюрнберг судлари, 1945 – 46 йилларда Германиянинг шу номли шаҳрида ўтказилган бир қатор суд жараёнлари, шунингдек, Халқаро ҳарбий трибунал томонидан собиқ нацистлар раҳбарларининг ҳарбий жиноятчилар сифатида айбланиб суд қилинган жараёнлар туркумидир.

Уларга қарши чиқарилган айблов хулосасида тўртта банд бор эди:

1.   Тинчликка қарши жиноятлар;

2.   Инсониятга қарши жиноятлар;

3.   Ҳарбий жиноятлар;

4.   Биринчи учликда санаб ўтилган барча жиноий ҳатти-ҳаракатлар.

Халқаро ҳарбий трибуналнинг ушбу суд жараёнларини ўтказиш ваколати 1945 йил 8 августдаги Лондон келишувида белгиланган. Шу куни АҚШ, Буюк Британия, Совет Иттифоқи ва Франциянинг муваққат ҳукумати вакиллари битимни имзоладилар. Ҳуқуқбузарликлари алоҳида географик мақомга эга бўлмаган ҳарбий жиноятчиларнинг судларини ўтказиш учун халқаро ҳарбий трибунал учун низом ишлаб чиқилди. Кейинчалик 19 та бошқа давлатлар ҳам ушбу битим қоидаларини қабул қилдилар.

Суд трибунал аъзолари ва битимни имзолаган тўрт давлатнинг ҳар бири томонидан танланган заҳира вакиллардан иборат эди. Суднинг биринчи сессияси Совет иттифоқидан аъзо генерал И.Т.Никитченко раислигида 1945 йил 18 октябрда Берлинда бўлиб ўтди. Ўша пайтда 24 нафар собиқ фашистлар раҳбарлари ҳарбий жиноятлар содир этганликда ва турли гуруҳлар (Гестапо, фашистларнинг махфий полицияси) жиноий характердаги ҳаракатларни амалга оширганликда айбланган.

1945 йил 20 ноябрдан бошлаб трибуналнинг барча мажлислари Буюк Британия томонидан аъзо Адлия лорди Жофри Лоуренс (кейинчалик Барон Треветин ва Уокси) раислигида Нюрнбергда бўлиб ўтди. 216 суд мажлисларидан сўнг, 1946 йил 1 октябрда, дастлабки 24 айбланувчидан 22 тасига ҳукм чиқарилди